Moğol Sikkeleri

[bayundur]

İnternette dolaşırken Moğol sikkeleri ile alakalı bilgiler ve resimler sunan bir siteye rastladım ve tanıtım maksatlı olarak Cengiz Han döneminde basılmış 5 adet sikkeye ait fotoğrafları ve bilgileri sizlerle buradan paylaşıyorum. Daha fazlası için http://www.mongoliancoins.com sitesini ziyaret edebilirsiniz.

Cengiz Han dönemine ait hicri 618 tarihinde (m. 1221-1222) Gazne'de bastırılmış bir para. (birimi dinar) ön yüzünde Cengiz Han'ın ismi büyük han olarak, arka yüzünde ise Bağdat Abbasi halifesi En-Nasıriddin Allah'ın ismi yazmakta. Sikke 23 mm. çapında ve 3,23 gram ağırlığındadır. 1964 senesinde bulunmuştur.

Cengiz Han dönemine ait 1206-1227 yılları arasında Buhara'da bastırılmış bir para. (birimi dinar) ön yüzünde Cengiz Han'ın ismi el-azam sıfatıyla geçmekte olup, arka yüzünde ise sikkenin basıldığı Buhara şehrinin ismi yazmakta. Paranın basıldığı yerin Buhara olduğu varsayımı ile 1219-1227 tarihleri arasında bastırılmış olması daha büyük ihtimal dahilindedir. Sikke 22 mm. çapında ve 2,36 gram ağırlığındadır. 1964 senesinde bulunmuştur.

Cengiz Han dönemine ait 1206-1227 yılları arasında Buhara'da bastırılmış bir para. (birimi dinar) ön yüzünde Cengiz Han'ın ismi el-azam sıfatıyla geçmekte olup, arka yüzünde ise sikkenin basıldığı Buhara şehrinin ismi yazmakta. Paranın basıldığı yerin Buhara olduğu varsayımı ile 1219-1227 tarihleri arasında bastırılmış olması daha büyük ihtimal dahilindedir. Sikke 22,5 mm. çapında ve 3,36 gram ağırlığındadır. 1964 senesinde bulunmuştur.

Cengiz Han dönemine ait 1206-1227 yılları arasında Buhara'da bastırılmış bir para. (birimi dinar) ön yüzünde Cengiz Han'ın ismi el-azam sıfatıyla geçmekte olup, arka yüzünde ise sikkenin basıldığı Buhara şehrinin ismi yazmakta. Paranın basıldığı yerin Buhara olduğu varsayımı ile 1219-1227 tarihleri arasında bastırılmış olması daha büyük ihtimal dahilindedir. Sikke 22 mm. çapında ve 4,89 gram ağırlığındadır. 1964 senesinde bulunmuştur.

Cengiz Han adına Gazne'de bastırılmış dirhem cinsinden bir sikke. Ön yüzünde Büyük Kağan Cengiz Han, arka yüzünde ise Bağdat Abbasi halifesi En-Nasıriddin Allah'ın ismi yazmakta. Sikke 18 mm. çapında ve 3,12 gram ağırlığındadır. 1967 senesinde bulunmuştur.

[Dengizik]

Hem Abbasi Halifesinin hem de Cengiz Han'ın isimlerinin bulunduğu para çok şaşırtıcı. Para hangisi adına bastırılmış??? Cengizin adının parada geçmesi o dönemde kendisinden korkulmasından başka birşeyi ifade etmiyor. Moğollar bir zamanlar hakkaten çok tırsıtmışlar insanları. Şimdiki halleri ise içler acısı. Tek sözüm şu: Allahım sen nelere Kâdirsin!

[bayundur]

(01-23-2010 03:19 AM)Dengizik demiş ki  Hem Abbasi Halifesinin hem de Cengiz Han'ın isimlerinin bulunduğu para çok şaşırtıcı. Para hangisi adına bastırılmış??? Cengizin adının parada geçmesi o dönemde kendisinden korkulmasından başka birşeyi ifade etmiyor. Moğollar bir zamanlar hakkaten çok tırsıtmışlar insanları. Şimdiki halleri ise içler acısı. Tek sözüm şu: Allahım sen nelere Kâdirsin!

Aslında anılan dönemlerde Sünni-İslam inancına sahip devletlerin çoğunda meşru hükümdarın yanında Abbasi halifelerinin de isimleri çoğu zaman sikkelerde geçmekteydi. Ancak burada ki mesele şudur. Cengiz Türkistan tarafına gitmeden önce Harezm hükümdarı Aleaddin Muhammed ile Abbasi halifesi En-Nasır'ın araları iyi değildi. A. Muhammed Abbasi halifesini abluka altına almış ve yok etmekle tehdit etmekteydi. Bu yüzden anılan zamanlarda yani Cengiz Harezm devletini doğuda bulunan komşusu olan Karahıtayları bitirmek üzereyken Abbasiler ile Moğollar arasında karşılıklı elçiler gidip, gelmeye başlamışlardı bile. Abbasi halifesini ümitlendiren şey ise ülkesinde bulunan müslüman reayasına kötü davranan Karahıtay idarecilerine karşı o esnada en güçlü İslam devleti olan Harzemşahlardan yardım dilenmesi, ancak Aleaddin Muhammed'in bu teklife olumlu karşılık vermesi bir yana Karahıtaylarla ilişkilerini iyileştirmesi Doğu Türkistan müslümanlarının Cengiz'e karşı meyletmesine neden olmuştu. Cengiz'de bu durumdan istifade ederek Karahıtay devletine fazla zorlanmadan son vermişti. Cengiz'in başlangıçta müslümanlara karşı yaklaşımı Aleaddin Muhammed tarafından baskı altına alınan Abbasi halifesini de ümitlendirmiş ve iki devlet arasında sıcak ilişkiler kurulmuştu. Bu yüzden Cengiz Harezm seferine çıkarken Abbasilerle siyasi olarak ittifaktı diyebiliriz.

[nina]

Paylaşım için teşekkürler bayundur kardeşim...

Cengiz Han zamanının en korkulan ve azametli hükümdarı olsa da şu paralardaki yazıların Arap alfabesi olması ironi değil de nedir?Kültürel anlamda güçlü olmak ve diğer ulusları bu yönden etkilemek, nasıl kalıcı olunacağını bir tokat gibi çarpıyor yüzümüze...

[bayundur]

(01-23-2010 08:38 PM)nina demiş ki  Paylaşım için teşekkürler bayundur kardeşim...

Cengiz Han zamanının en korkulan ve azametli hükümdarı olsa da şu paralardaki yazıların Arap alfabesi olması ironi değil de nedir?Kültürel anlamda güçlü olmak ve diğer ulusları bu yönden etkilemek, nasıl kalıcı olunacağını bir tokat gibi çarpıyor yüzümüze...

Dediklerine yani kültürel manada baskın olmak kısmına kısmen katılıyorum ablacığım. Bunun sebebi ise kültürel etkileşimden ziyade ekonomik sebeplere dayanmaktadır. Şöyle ki, Cengiz döneminde Moğol ticaretinin ekseriyetini müslüman kökenli tacirler yürütmekteydi. Dolayısı ile para ile en çok işi olan başlangıçta azınlıkta da olsa müslüman kesimdi. Ticaretin öneminin farkında olan Cengiz Han ve halefleri de Arap alfabesini paralarında kullanmakta bir beis görmemişlerdir. İlerleyen dönemlerde zaman zaman Moğol ve Uygur alfabeleri ile de az da olsa para basılmıştır.
Burada bir gariplikten de söz etmek istiyorum eğer ironi olacaksa. Ahmet Gazan Han İlhanlı Devletinin resmi olarak dinini İslam'a çeviren kişidir. Ancak Moğolların ve ardıllarının döneminde en çok Moğolca para da onun zamanında bastırılmıştır.

[nina]

(01-23-2010 09:10 PM)bayundur demiş ki  Burada bir gariplikten de söz etmek istiyorum eğer ironi olacaksa. Ahmet Gazan Han İlhanlı Devletinin resmi olarak dinini İslam'a çeviren kişidir. Ancak Moğolların ve ardıllarının döneminde en çok Moğolca para da onun zamanında bastırılmıştır.

İşte bu ironiyi sevdim...Olması gereken de budur bence
Bilgilendirme için teşekkürler...

[Köktürk]

Yukarıda adı geçen halîfenin adı en-Nâsıri'd-dîn Billâh olmalı.

Bunun dışında, Moğol harfleri diye bir şey yoktur ve ironinin kralı Çin'deki Uygurların Arap harfleriyle yazmakta devâm ederken Moğolların Uygur harfleriyle yazmasıdır.

[bayundur]

(01-24-2010 01:12 AM)Köktürk demiş ki  Yukarıda adı geçen halîfenin adı en-Nâsıri'd-dîn Billâh olmalı.

http://www.mongoliancoins.com/coins_of_m...hagans.php linkine gidiniz ve 001CHG0020 kodlu paranın açıklamasına bakınız lütfen. "Al Nasir Li-Din Allah" yani Dinin, Allah'ın yardımcısı yazmakta. Gerçi benim için Billâh olmuş Allah olmuş o da çok önemli değil ancak kendiniz bir başlık altında "isimlere çok takılmamak gerek" lafını ediyorsunuz hatırlatma babında söyleyeyim.

(01-24-2010 01:12 AM)Köktürk demiş ki  Bunun dışında, Moğol harfleri diye bir şey yoktur ve ironinin kralı Çin'deki Uygurların Arap harfleriyle yazmakta devâm ederken Moğolların Uygur harfleriyle yazmasıdır.

Moğol harfleri olmadığı hususuna ben de katılıyorum ancak bunun başka bir alfabe ile Moğolca yazılmayacağı anlamına gelmez. Bahse konu kaynakta "Mongolian script" ifadesi geçtiği için biz bunu Moğolca olarak yazmayı münasip gördük.

Bu arada Moğolca para bastıran İlhanlı hükümdarları hakkında bilgi de vermek istiyorum

Abaka Han, Ahmet Teküder Han, Argun Han, Geyhatu Han, Baydu Han, Ahmet Gazan Han, Olcaytu Han, Ebu Said Han'dır bunlar meşru olan hükümdarlar. Bu paraların ekseri olarak ön yüzleri Moğolca yazılı, arka yüzleri ise Arapça alfabesi ile yazılı idi. Her iki yüzü Moğolca olan para veya sikkelerde bulunmaktaydı. Bu arada bilgi babından Çin'de hakimiyet kuran Kubilay Han'ın hanedanlığı olan "Yuan Hanedanlığı" döneminde de ilk kez olarak kağıt para basılmıştır. (bunu Çin tarihi olarak değil Türk-Moğol tarihi açısından bakarak açıklıyoruz. Yoksa Çin'de daha önceleri de kağıt para basılmakaydı.)

[Etrak]

moğollar soğd alfabesini kullandılar.Aslında diye bişey yok göktürk alfabesi hariç

[velişenel]

Öncelikle verdiğiniz aydınlatıcı bilgiler için teşekkür ederim. Bana en ilginç gelen ise, Cengiz Han'ın hiçbir eğitim almadan bu kadar ayrıntılı bir medeniyet kurmasıdır. Verdiğiniz bilgilere baktığımızda kültürel olarak kendilerine dar bir alan çizmemişler. Kullanılabilir ve faydalı olan her bilginin milletine ve coğrafyasına bakmadan peşine düşmüşler. Gerek Uygur alfabesi, gerek Arap alfabesi olsun, "ilim insanlığın malıdır. " prensibine göre hareket etmişler. Kaynak bilgileriniz için hepinize teşekkür ederim.