Ziya Gökalp'in Dini Türkçülüğü

[Khorasan]

Bu konuda yazmış olduğum yazıyı sizlerle paylaşmak istiyorum..

ZİYA GÖKALP'İN DİNİ TÜRKÇÜLÜĞÜ

Ziya Gökalp, "Türkçülüğün Esasları" adlı eserinde Türkçülüğü gruplara ayırmıştır ki bunlardan bir tanesi de Dini Türkçülüktür.

Kitapta ayrıntıya girilmemiş ancak Dini Türkçülüğün mahiyeti anlaşılır ölçüde sunulmuştur. Gökalp Dini Türkçülüğü kısaca "din kitaplarının ve hutbelerde vaazların Türkçe olması demektir" diyerek açıklamıştır. "Bir millet, dini kitaplarını okuyup anlayamazsa, tabiidir ki dinin hakiki mahiyetini öğrenemez." Gökalp, bu hususta Atatürk'e örnek olacak ve din kitaplarının ve hutbelerdeki vaazların Türkçe okunmasında önemli rol oynayacaktır. "Hatiplerin, vaizlerin ne söylediklerini anlamadıkları surette de ibadetlerden hiç bir zevk alınamaz." İslam'ın başlangıcından bu yana bu sorun devam edegelmiştir. Kur'an arapça olduğu için ibadetlerde Arapçadır ve Arapların haricinde bir kavim bu duaları anlayamaz. Söylediklerinizden bir şey anlamadığınız halde Allah'a ibadet ediyorsunuz. Üstelik söylediğiniz sözler Kainatın yaratıcısı Yüce Allah'ın sözleri. Bu durum elbette ki hoş değil. Yüce Allah'a ibadet ederken ettiğimiz duaların manasını da bilmemiz gerekmektedir.

Çok tartışılan bir husus da Gökalp'in iddia ettiği bir durumdur ki Kitabında da bahsolunur: "İmam-ı Azam hazretleri, hatta, namazdaki surelerin bile milli lisanda okunmasının caiz olduğunu beyan buyurmuşlardır." İslam Bilginleri bu hususta farklı fikirler öne sürüyorlar. Ancak tüm bilginlerin fikirlerini değerlendirir ve mantıklı yorumlar yapar isek: İslam'ın kabul edildiği ilk yıllarda Gayr-i Arap insanlar dini yaşamakta zorluk çekiyorlardı. Bu zorluğu engellemek maksadıyla bu ilk dönemlerde yeni müslüman olmuş Gayr-i Araplar milli lisanlarında ibadet edebileceklerdi. Ancak daha sonra tekrar Arapça olarak yani Kur'anın aslına uygun olarak ibadet edeceklerdi sonucuna ulaşırız. İşte Gökalp kanımca bu durumu dayanak noktası kabul etmiştir ve yorumunu buna göre yapmıştır. Ancak bu yorum doğru bir yorum değildir. Kur'an arapçadır ve arapça okunur. Lakin manasını bilmeden mahiyetini anlamadan Allah'ın kelamını okur isek o da yanlıştır. Din anlanmadan yaşanamaz. Bizler ne söylediğimizi bilmeyerek dini anlamadan yaşamaya kalkışıyoruz. Bu hususta Ziya Gökalp, doğru çözüm önerileri sunmuş, Atatürk de bu önerileri dikkate alarak sorunun giderilmesinde faydalı olabilecek işler yapmıştır ve nihayetinde Kur'anı anlama imkanı sağlanmıştır.

"Halkımızın dini hayatını tedkik edersek görürüz ki, ayinler arasında en ziyade vecd duyulanlar, namazlardan sonra, anadiliyle yapılan deruni ve samimi münacaatlardır. Müslümanların camiden çıkarken büyük bir vecd ve itminan ile çıkmaları, işte her ferdin kendi vicdanı içinde yaptığı bu mahrem münacaatların neticesidir." Burada da dinin anlanmadan yaşanamayacağı belirtiliyor. Gerçekten de milli lisanımızla dua ettiğimizde yani anlayarak dua ettiğimizde çok farklı bir haz duyuyoruz. Gökalp, ilahileri de namazdan alınan ulvi zevkin bir parçası olarak nitelendiriyor.

"Gerek (Tilavetler müstesna olmak üzere) Kur'an-ı Kerim'in ve gerek ibadetlerle ayinlerden sonra okunan bütün dualarla münacaatların ve hutbelerin Türkçe okunması lazım gelir." Sonuç olarak Gökalp, Dinin doğru bir biçimde yaşanmasının dini anlamanın sonucu olacağını savunmuş ve milli lisanda edilen duaların insanlarda ulvi zevk uyandırdığı tespitini açıklamıştır.

Sivaslı yazarımız Yavuz Bülent Bakiler'in de konferanslarında sık sık tekrar ettiği bir durumdan bahsedeceğim. "Peygamberimize sormuşlar:

- Ya Resülullah! Din nedir?

- Din Nasihattir.

Bakiler de dinin anlaşılmadan yaşanamayacağını belirterek, din mi önemlidir, dil mi? sorusuna "dil" yanıtını vermiştir. Çünkü dini anlamamız yani yaşayabilmemiz için dilimizi iyi bilmemiz gerekmektedir.

Nicopolis, 2008

[enver paşa]

Ziya Gökalp Türkçü değil Kürtçüdür.Kürtçülüğün esasları isminde bir kitap vardır ve bu kitap Rıza Nur kütüphanesinde özenle saklanmaktadır.Böyle bir şahsiyet Necip Faıl tarafındandan da ateistlikle itham edilmektedir.Sahte Kahramanlar isimli kitabında Ziya Gökal'i geçrek kisvesiyle birlikte ele almaktadır.Ayrıca türkçülüğün esasları isimli eserinde Ziya Gökalp katı bir osmanlı düşmanlığı taslamakta ve ecdadı iftiralar içerisinde karalamaktadır.Bu sebeptendirki Ziya Gökalp benim bakılş açımla pek hayra alamet bir şahıs değildir.

[Khorasan]

Sayın Enver Paşa bey.. Ziya Gökalp hakkında tam anlamıyla bilgi sahibi olduğunuzu söyleyemem. Bütün kitaplarını okumuş birisi olarak Gökalp'in asla Kürtçü olmadığını biliyorum.. Evet Kendisi Kürttür! Ancak asla kendisini başka bir millete mensup olarak görmemiş, Büyük Türk Milletinin bir ferdi olarak hareket etmiştir. Kürtçülüğün Esasları adlı kitaba gelince.. Evet böyle bir kitap vardır ve Ziya Gökalp'e aittir. Hatta Sinop Rıza Nur Kütüphanesinde kitabın aslı bulunmaktadır. Ancak bu kitabın mahiyetini bilemediğimiz için bu hususta konuşmak doğru olmaz. Necip Fazıl konusuna gelince.. Necip Fazıl bir tarihçi değildir.. Dolayısıyla bu şahsın Gökalp hakkındaki değerlendirmelerini dikkate almıyoruz.. Osmanlı düşmanlığına gelince.. Efendim siz Ziya Gökalp hakkında yeterli bilgiye sahip değilsiniz. Okumuş olduğunuz tek kitabı Türkçülüğün Esaslarıdır. Bu sebeple Gökalp'ın tarih anlayışı hakkında eleştiri yapmanız doğru olmaz. Gökalp Osmanlı düşmanlığının aksine Osmanlı Milliyetçiliği yapmıştır. Lütfen yanlış yorumlar yapmayınız. Gökalp Osmanlı'yı her daim savunmuş, onu inkar edenlere de tepkisi sert olmuştur. Hakiki bir islam milliyetçisi olan Gökalp hiç bir zaman osmanlıyı karalamamıştır. Aksine Osmanlıyı övmüştür. Ayrıca iftira sözcüğünü de bu şahsiyet için kullanamazsınız. Çünkü Gökalp bir bilim adamıdır ve bunları uydurmamıştır.

[nina]

enver paşa demiş kiZiya Gökalp Türkçü değil Kürtçüdür.Kürtçülüğün esasları isminde bir kitap vardır ve bu kitap Rıza Nur kütüphanesinde özenle saklanmaktadır.Böyle bir şahsiyet Necip Faıl tarafındandan da ateistlikle itham edilmektedir.Sahte Kahramanlar isimli kitabında Ziya Gökal'i geçrek kisvesiyle birlikte ele almaktadır.Ayrıca türkçülüğün esasları isimli eserinde Ziya Gökalp katı bir osmanlı düşmanlığı taslamakta ve ecdadı iftiralar içerisinde karalamaktadır.Bu sebeptendirki Ziya Gökalp benim bakılş açımla pek hayra alamet bir şahıs değildir.

Ziya Gökalp'in eserlerini,şiirlerini okumadan,fikirlerini anlamadan,biri ondan bu şekilde bahsediyor deyip de Kürtçü olduğuna ve atalarını karaladığına inanmanız esef verici bir şey...

Ayrıca ateist olmak bir suç mudur? Din,kişinin kendi özelinde olan bir husustur.İnanıp inanmaması kimseyi ilgilendirmez.

[enver paşa]

Ziya Gökalp'in eserlerini okumadığım yönündeki tespitinizde yanılıyorsunuz.Ziya Gökalp'in Türkçülüğün Esasları isimli kitabını okudum ve o kitaptan edindiğim bilgilerle bu fikirleri yürütmekteyim.Osmanlı Devleti'nin ve saray efradının Türk dilini tahrip ettiklerini Osmanlı Devletindeki fuzulilerin bakilerin türk milletine tepeden baktıklarını Osmanlı devlet adamlarının Türk olmamasının Osmanlı devletinin kendi milletine verdiği değerin bir kanıtı olarak sunulmasını hep Ziya Gökalpten öğrendim.Şimdi bu şahsiyete Osmanlı milliyetçsii demek akıl karı olur mu?
Ayrıyetende dini inancı bizi ilgilendirmez doğrusunuz.Bu konu hakkındkai bir iddiayı dillendirmek istemiştim sadece...

[Khorasan]

enver paşa demiş kiZiya Gökalp'in eserlerini okumadığım yönündeki tespitinizde yanılıyorsunuz.Ziya Gökalp'in Türkçülüğün Esasları isimli kitabını okudum ve o kitaptan edindiğim bilgilerle bu fikirleri yürütmekteyim.Osmanlı Devleti'nin ve saray efradının Türk dilini tahrip ettiklerini Osmanlı Devletindeki fuzulilerin bakilerin türk milletine tepeden baktıklarını Osmanlı devlet adamlarının Türk olmamasının Osmanlı devletinin kendi milletine verdiği değerin bir kanıtı olarak sunulmasını hep Ziya Gökalpten öğrendim.Şimdi bu şahsiyete Osmanlı milliyetçsii demek akıl karı olur mu?
Ayrıyetende dini inancı bizi ilgilendirmez doğrusunuz.Bu konu hakkındkai bir iddiayı dillendirmek istemiştim sadece...

Efendim Ziya Gökalp bir sosyolog, bir bilim adamıdır. Bu tespitleri de bilimseldir yani Gökalp, bu durumlardan bahsederken olaylara tarafsız bir bakış açısıyla yaklaşmış, olduğu gibi aktarmıştır. Unutmayınız ki Gökalp bir fikir adamı olduğu kadar tarihçidir de.. Madem ki bu tanımlar hoşunuza gitmedi.. Aksini ispatlayın!

[enver paşa]

Khorasan demiş ki

enver paşa demiş kiZiya Gökalp'in eserlerini okumadığım yönündeki tespitinizde yanılıyorsunuz.Ziya Gökalp'in Türkçülüğün Esasları isimli kitabını okudum ve o kitaptan edindiğim bilgilerle bu fikirleri yürütmekteyim.Osmanlı Devleti'nin ve saray efradının Türk dilini tahrip ettiklerini Osmanlı Devletindeki fuzulilerin bakilerin türk milletine tepeden baktıklarını Osmanlı devlet adamlarının Türk olmamasının Osmanlı devletinin kendi milletine verdiği değerin bir kanıtı olarak sunulmasını hep Ziya Gökalpten öğrendim.Şimdi bu şahsiyete Osmanlı milliyetçsii demek akıl karı olur mu?
Ayrıyetende dini inancı bizi ilgilendirmez doğrusunuz.Bu konu hakkındkai bir iddiayı dillendirmek istemiştim sadece...

Efendim Ziya Gökalp bir sosyolog, bir bilim adamıdır. Bu tespitleri de bilimseldir yani Gökalp, bu durumlardan bahsederken olaylara tarafsız bir bakış açısıyla yaklaşmış, olduğu gibi aktarmıştır. Unutmayınız ki Gökalp bir fikir adamı olduğu kadar tarihçidir de.. Madem ki bu tanımlar hoşunuza gitmedi.. Aksini ispatlayın!

Elbette efendim.Biz öyle ezberden bir Osmanlıcılık yaparak Ziya Gökalp'i eleştirmiyoruz.
Ziya Gökalp'in ilmi tespitlerine aldanacak olursak Osmanlı devleti milliyetten kültürden ve kendi değerlerinden nasibini almamaış hep başka milletlere itibar eden bir devlet hüviyetinde olacaktır.Osmanlı Devletini Ziya Gökalp en çok dil konusunda yermektedir.Halbuki Ziya Gökalp'inde fikri tezi olan oğuzculuk ve oğuzistan bahisleri Osmanlı Devleti aydınlarının araştırmalarıyla açıklığa kavuşmuş ve Osmanlı padişahları bu şuurla hareket etmişlerdir.Osmanlı devleti kendi tarihlerini Selçuklu ,Büyük selçuklu ve Karahanlı zinciri ile Oğuz Han'a bağlamak suretiyle Türk devletleri arasında ilk defa milli tarih şuuruna erişme şerefini kazanmışlardır.20.yüzyılda yine bir Osmanlı müellifi olan Ziya Gökalp ise Osmanlının açtığı bu yoldan kendi fikri tezini öne sürerken Osmanlı'ya akıl almaz bir hırçınlıkla saldırmaktadır.Yine Osmanlı devleti Türkçe'yi resmi dil yapan devlettir.Bu teşebbüs Karamanoğlu Mehmet Bey'in fermanıyla tatbik edilmeye çalışılmış ise de bu iş fermanda kalmıştır.Ayrıca Karamanoğluların bu teşebbüsü milli şuurla değil de kültürsüzlük bakımından açıklanabileceği halde Osmanlı devletinin dile verdiği ehemmiyeti Ziya Gökalp'in görmezlikten gelmesi bizleri hayrette bırakan durumdur.Yine Osmanlı dveleti arşivinde en çok Türkçe eser barındıran bir teşkilattır.Yine Osmanlı devleti vakfiyeleri Türkçe yazarak vakıf dilinin arapça olması geleneğinide yıkmış ve milli şuura sahip çıkan bir devlet görüntüsünü bizlere vermiştir.

[Köktürk]

Necip Fâzıl da âdî bir kumarbazdan başkası değildir ama bu, onun yazdıklarını nasıl değerlendirdiğimizi etkilemez.

Gökalp ise Kürtçü olmadığı gibi (Ömrümde böyle komik nesne duymadım.) Kürt kökenli de değildir. Kendisi, etnik kökenini ve Kürt olmadığını "Kürt Aşiretleri Hakkında Sosyolojik Tetkikler" adlı tamamlanmamış eserinde uzun uzun anlatmıştır. Velev ki Kürt olsun, bu, ona bakışımızı değiştiremez ve değiştirememelidir.

Osmanlılar döneminde ağır bir edebî ve resmî dil kullanıldığı ve bu dilde "etmek", "eylemek" gibi kimi eylemler dışında Türkçe sözcüğe nâdiren rastlandığı da tartışma götürmez bir gerçektir. Saraylarda "Türk'ü katl et, baban dahî olsa." gibi sözleri edenlerin el üstünde tutulduğu ve devlet yöneticilerinin önemli bir kısmının Balkan halklarından olduğu da herkesçe bilinir.

[Dengizik]

Necip Fazıl bir kumarbaz olsa da içerisinde bulunduğu halden tevbe edip o yolu terk eylemiştir. Şundan kesinlikle eminim ki tevbe etmeyip eski yaşantısına devam etseydi hakkında bu kadar eleştiriler yapılmaz aksine itibar edilirdi. Fakat bu halden tevbe etmesine rağmen bilinçli bir şekilde eski yaşantısını ele almaktasınız. En azından söve söve öldüğü rivayet edilmiyor.

[enver paşa]

Necip Fazılın güya adi bir kumarbaz olduğu hususndaki iddia tamamen iftiradır yaftadır.Necip Fazıl hakikati bulduktan sonra eski yaşantısını çöplüğe atmış ve eski yaşantısını önüne getirenlerede çöplüğü kim karıştırırır sorusunu sormuştur.Hakikati bulduktan sonraki yaşantısında ise bir kumarhane bakısının da yakalanamsı ise bir komplonun tezahürüdür.Necip Fazıl eğer sizin deyiminizle kumarbaz olsaydı kumarı milli bir mahiyet olarak ele alan ve milli piyango kurumunu kuran iktidarlar ve zihniyetlerle çatışmaz ve bu yüzdende 100 yılı aşan hapis cezalarıyla yargılanmazdı.Kişiler hakkında değerlendirmeler yaparken vicdanımızı da hesaba katmalıyız.
Ziya Gökalp'e gelince kendileri tamamen Osmanlıyı milli kimlikten soyutlamış ve kendi yoz fikirleriyle birlikte Türkün cihan imparatorluğu Osmanlı'yı bir türkmen düşmanı olarak göstermiştir.Halbuk ideminde dediğim gibi Ziya Gökalp'in fikri teziinin dayanaı olan Oğuzculuk gibi menşe bilgileri Osmanlı hükümdarlarının istek ve telşkinleri doğrultusunda yazıcıoğlu vs. gibi tarihçiler tarafından araştırırlmış ve eserler oluştulmuştur.
Bir iki densizin ortaya attığı rivayetlerle Osmanlı düşmanlığı yapmak tek parti döneminin reddi mirasçıalrına mahsus bir özellikti.Osmanlı İmparatorluğu Türkün cihana nizam davasına en büyük hizmeti gerçekleştirmiş devlettir.