Hazar hakanlığı

[adonibal]

  800px-Hazar_devleti[1].png (Boyut: 32.72 KB / İndirilme: 287) Hazar Kağanlığı, 5 ve 10. yüzyıllar arasında Karadeniz'in Kuzey kıyıları, Kiev'e kadarki bugünkü Ukrayna toprakları, Hazar Denizi'nin Kuzey ve Kuzeybatısını kaplayan geniş topraklarda hüküm sürmüş olan Türk devleti. Hazar Kağanları Batı Göktürk'ün Asena sülalesindendir. Bizans kaynaklarında Hazarlar, "Doğu Türkiye" olarak geçmektedir ve Bizanslılar Hazar hanedanına Türk hanı olarak hitap etmektedir.

İslamiyet'ten önce Türklerin tamamına yakını Tengrici olmasına rağmen Hazar Kağanı ve yönetim kademesindeki Türklerin çoğu, 740'lı yıllarda Museviliği benimsemiştir. Bu din değiştirmenin şartları ve boyutu net olarak bilinmese de Avrasya tarihi açısından önemli olan bu bilginin doğruluğu su götürmezdir. Birkaç akademisyen, Yahudileşmiş Hazarların birçok Doğu Avrupa ve Rus Yahudisinin ataları olduğunu düşünmektedir. Tüm bunların yanısıra Hazarlar dini toleransın yaygın olduğu ve Paganizmin serbestçe yayıldığı bir toplumdu.

Sabir Türkleri'nin ve Batı Göktürk boylarının devamı olan Hazarlar, Göktürk birliği döneminde Göktürklerin Batı kanadını oluşturmaktaydı. Göktürklerin yıkılmasından sonra bağımsızlaştı. 7. yy ile 10. yy arasında Hazar denizi ile Karadenizin kuzeyinde egemenlik kurdular.

Daha çok Halife Osman'ın başında bulunduğu Araplarla ve Sasanilerle savaş yaptılar. Kağanlık doğudan gelen Peçenekler sebebiyle zayıfladı ve Kiev Knezliği tarafından yıkıldı.


Yayılma alanı :Kağanlığın yayıldığı alan Batı Göktürk İmpartorluğu'nun batıda en uçta kalan noktalarıydı: Kırım, Kafkasya, Dinyeper, Don ve Volga arası, Hazar denizi çevresi.

Musevî, Bizans ve Arap kaynaklarına göre, Hazar ülkesinde yaşayan halkın büyük çoğunluğunun Onogur, Hazar, (Ön-) Bulgar, Sabir ve Peçenek gibi Türk boyları olduğu bilinmektedir.


Din : Hazarların dini çok tartışmalı bir konudur. Yakın zamanlara kadar sadece yönetim kademesinin ve soyluların Museviliği benimsediği inancı hakimdi. Ancak son dönemlerde yapılan kazılar, ölü gömme geleneklerinin değişmesinden, Museviliğin Hazarlarda sanıldığından çok daha yaygın bir din olduğu inancının yerleşmesine katkıda bulunmuştur.

Hazar Kağanlığı halkının bir kısmı Bizans'ın etkisiyle hristiyanlığı, bir kısmı güneydeki İslam ülkelerin etkisiyle müslümanlık ve museviliği benimsediler.

Bulan Kağan zamanında museviliği benimseyen Hazarların bir kısmı Gorgios Kağan zamanında hristiyanlığı benimsediler. Bizans ile sıkı ilişkiler geliştiren Hazarlar karşılıklı kız vermelerle Bizans sarayıyla akrabalık bağları kurdular. Arapların Kafkasya'da ilerlemelerini engelleyerek hristiyanlığın kuzeyden çevrilmesini engellediler.

Hazarlar bunların haricinde Slav'ların farklı dinleri de dahil birçok dini bünyelerinde barındırdılar.


Siyasi tarih :
Döneminin en etkili devletlerinden biri olduğu Dünya ölçeğinden bakışta görülmekteHazarlar bağımsızlaştığında en yakın müttefiki Bizanstı. Bizans ile siyasi ve askeri ilişkiler geliştirildi. Sasani-Bizans mücadelesinde Bizansın yanında yer alan Hazar Kağanlığı, Bizans kayıtlarına göre 629'da Tiflis'i aldılar. Bu sebeple Sasanilerin Kafkasya'daki nüfuzu yok oldu.

Resmen ortaya çıkışları 626-627 yılları, yani Bassileus Herakleios’un onlardan Sasani İran’a saldırıya geçmek için yardımcı kuvvet olarak 40 bin kişilik bir süvari birliği istemesi dolayısıyladır. Ve gerçekten Bizans İmparatorluğu ile bazı Hazar önderlerinin Tiflis surları altındaki görüşmesini anlatan metin Hazarlar’ın tarihleri için güzel bir başlangıç olmaktadır.

630 yılında tamamen bağımsızlaşan Hazar Kağanlığı döenminde, Hazar-Bizans hükümdar aileleri arasında evlenme dönemi başladı. II. Justiyanos hazar prensesiylle evlendi. Bizans Imparatoru III. Leon 733 yılında oğlu (V.)Konstantin'i Hazar Kağanının kızıyla evlendirdi.Ondan önce Bizans Imparatoru Herakleios 7yy. Hazarlar ile bir savunma antlaşmasını gerçekleştirdi.

665 yılında Bulgarlarının kurduğu Büyük Bulgarya Hanlığı'nin yıkılmasıyla Dinyesper'e kadar olan topraklar Hazarlara katıldı. Bu tarihte Sasanileri yıkan müslüman Araplar, Halife Osman ve Emeviler döneminde Hazarlarla şiddetli savaş verdiler. Bazı dönemlerde Araplar Kafkas içlerine kadar geldiler. Ancak Abbasiler döneminde geri çekildiler.

7. ve 9. yüzyıllar arasında güçlü ordusuyla ve Bizansla iyi münasebetleri nedeniyle bu dönem bölge için "Hazar Barış Çağı" olarak adlandırılır. Çünkü bölgede ticari hayat ve ekonomi gelişmiş, dini hoşgörü ön plana çıkmış ve halkın refahı yükseklere ulaşmıştı. Bu dönemde ticaret ilişkisiyle ülkede musevilik yayıldı. Bizans ilişkisiyle hristiyanlık, abbasilerle de müslümanlık halk arasında yayıldı. Dini hoşgörü ön plana çıkarıldı.

7.-10. yüzyıllarda kuvvetli teşkilatı, canlı ticarî faaliyeti, dinî hoşgörüsü ve iktisadî refahı ile Kafkaslar ve Karadeniz'in kuzey düzlüklerinde îtil (Volga)'den Özü(Dnyeper)'ye, Çolman(Kama)'a ve Kiyefe uzanan sahada siyasî istikrar sağlayan Hazar hakanlığı Doğu Avrupa tarihinde büyük rol oynamış en önemli Türk devleti olarak görülmektedir. Hakanlığa ad veren Hazarların yukarıda gördüğümüz tarihî seyir dolayısiyle, Sabar Türklerinin devamı oldukları îslam yazarı el-Mes'üdî (10. yüzyıl)'nin bir kaydı ile de kuvvet kazanmıştır.

Kafkaslarda zenginleşen Hazar Kağanlığı, Büyük Bulgarya Hanlığı'nı yıkarak ortaya çıkan Rus Kiev Knezliğini de ticaret yoluyla kalkındırdı. Macarların Orta Avrupa'ya göçmesinde Hazarların etkisi vardır. Zira Macarlar'a Üç Hazar boyu (Kavarlar) katılmıştı. Öte yandan, Bulgarların parçalanmasında da Hazarlar'ın etkisi vardır.

Hazar ordusunda ücretli askerliğin yaygın hale gelmesi ve itaatin gittikçe azalması orduyu güçsüzleştirdi. Bu durumdan yararlanan Rus Kiev Knezi başkent İtil ve Kafkasya'ya akın düzenledi ve Hazarları yok etti.Ruslar Hazarlara saldırırken bunu fırsat bilen Bizansda saldırır(1016)(Kaynak:Jean Paul R.Türk Tarihi).

Daha sonraları Hazar boyları doğudan gelen Peçeneklere karıştılar. Öte yandan Museviliğin Doğu Avrupaya yayılmasında Hazarlar'ın etkisi olduğu söylenir.



Hazarların yıkılmasından sonra Yahudi Hazarların Kiev'e, İspanya'ya, Bizans'a ve Irak taraflarına gittiği düşünülüyor. Birçoğunun da Macarlara katıldığı biliniyor. Polonya, Orta Avrupa ve Kırımdaki Yahudilerin Hazarlardan giden Yahudiler olduğu tahmin edilmektedir.

Gittikçe küçülen Hazar Hanlığı'nın Hazar denizi kıyısında bir süre devam ettiği tahmin edilmekte ve diğer boyların doğudan gelen Peçenek ve Kıpçaklara karıştığı düşünülmektedir.

Hazarların başında bulunan kişiye "Kağan", komutana ise "Kağan Beg" denmekteydi.

Kağanlar:

Hozarik (Hazarların efsanevi lideri)
Karadaç (450ler)
Tong Yabgu (618-630)
Buri Şad (630-650)
İrbiş (650-?)
Halga (660-680) (Kaban)
Busir (690-715) (Ibuzir Glavan)
Barçik (715-731)
Bihar (732-?)
Prisbit (730lar)
Baghatur (740-760)
Kağan Tuvan (825-830)
Tarkan (840lar)
Zaçhariah (861ler)
Hazar Beyleri (Komutanlar)

Yazır Bulaş (600ler)
Çorpan Tarkan (630ler)
Alp Tarkan (700ler)
Tarımaç (730lar)
Hazar Tarkan (737ler)
Arap istilası sonrası Kağanlar:

Bulan (740lar)
Obadiah 786-809
Hezekiah
Manasseh I
Hanukkah
Isaac
Zebulun
Manasseh II
Nisi
Aaron I (900ler)
Menahem
Benyamin (920ler)
Aaron (920-940)
Joseph (940-965)
??
David of Taman (986-988)
Georgius Tzul (?-1016)

Tarihe etkileri : Hükümdar ve yönetim kesiminin sonradan Musevilik dinini seçtiği Türk kavmidir.
Araplarla ilk karşılaşan Türki devlettir.
Hazar Denizi'ne isimlerini verdiler.
Ruslar devlet örgütlenmelerinde ve ticarette Hazarları örnek almışlardır.


vikipedia...

Kaynakça (Haz). Minorsky V. Hudūd-al-'Ālam حدود العالم, London, 1936.

[Dengizik]

Haritada "Doğu Roma" yerine "Batı Roma" yazmışlar.

[mr.sensey]

eline sağlık
şahsen hazarları sadece tarih kitaplarında 1 parağrafı geçmeyecek şekilde görüyorduk şimdi geniş bir bilgi birikimimiz oldu

[ba'tuhan]

Bulundukları bölgeyi adlandıran hazarların musevi oluşu gerçekten çok ilginç. aslında yahudilik bir ırk dinidir. ve her isteyen yahudi olamaz. işte hazarlarla ilgili burada bir yanlış anlaşılma doğar. hazarlar yahudi değil musevidir. aksi takdirde bir türk devletinden bahsolunmazdı. ancak yıkıldıktan sonra dünyanın birçok yerine göçen hazarların da zamanla "yahudileştikleri" su götürmez bir gerçektir.

[İttihatçı]

Türk milletinin genlerinde bulunan din hoşgörüsüne en güzel örneklerden biri Hazar İmparatorluğu'dur. Dinsel hoşgörüsüzlük, bağnazlık ve ayrışma atalarımızın bilmediği şeylerdi. Hatırlattığınız için sağolun...

[Köktürk]

Çeşitli Türk topluluklarının kolayca dîn değiştirebilmesinin ve dinsel hoşgörüsünün altında eski bir Türk inanışı yatar. O inanışa göre, ritüellerden ve dînlerden bağımsız olmak üzere tüm insânlar aslında aynı Tanrı'ya duâ ederler.

ba'tuhan demiş kiBulundukları bölgeyi adlandıran hazarların musevi oluşu gerçekten çok ilginç. aslında yahudilik bir ırk dinidir. ve her isteyen yahudi olamaz. işte hazarlarla ilgili burada bir yanlış anlaşılma doğar. hazarlar yahudi değil musevidir. aksi takdirde bir türk devletinden bahsolunmazdı. ancak yıkıldıktan sonra dünyanın birçok yerine göçen hazarların da zamanla "yahudileştikleri" su götürmez bir gerçektir.

Yahudîlik soyla geçebildiği gibi sonradan Yahudî olmak da mümkündür. Açıkçası, Yahudî ve Mûsevî sözcükleri arasındaki anlam farkı çok tartışmalıdır ve Yahudî toplumu Mûsevî sözcüğünü pek kullanmayıp, onun yerine Yahudî der.

Bu dîne/millete sonradan geçmek çok zor olmakla birlikte mümkündür, hattâ Tevrât İbrâhîm ve Sara'nın Yahudîliğe geçen ilk kişiler olduğunu söyler (Dikkât edileceği üzere, Tevrât'a göre İbrâhim ve Sara doğuştan Yahudî değildir.). Tesniye'de (Devarim, Deuteronomy) açıkça sonradan bu dîne girenlere ayrı bir sıfat (convert, avdetî, muhtedî vs.) verilmesi yasaklanmıştır.

Sonradan Yahudî olanlar doğuştan Yahudî olanlardan farklı kabûl edilmezler ve bu yüzden onlar da Beth Dîn (Yüksek dînî mahkeme) tarafından onaylandıktan sonra otomatik olarak İsrâîl vatandaşıdır.

Öte yandan, Yahudîliğe kabûl edilmek çok zorlu bir süreci geçmeyi gerektirir. İlgilenenler için:

http://en.wikipedia.org/wiki/Conversion_to_Judaism
http://en.wikipedia.org/wiki/Who_is_a_Je...to_Judaism

[bayundur]

adonibal demiş kiKağanlar:

Hozarik (Hazarların efsanevi lideri)
Karadaç (450ler)
Tong Yabgu (618-630)
Buri Şad (630-650)
İrbiş (650-?)
Halga (660-680) (Kaban)
Busir (690-715) (Ibuzir Glavan)
Barçik (715-731)
Bihar (732-?)
Prisbit (730lar)
Baghatur (740-760)
Kağan Tuvan (825-830)
Tarkan (840lar)
Zaçhariah (861ler)

Bir kere bu listede gözüme çarpan bir yanlışlık var. 8.inci sırada bulunan Barçik (ki asıl adı Bercik'tir) Hazar kağanı hiçbir zaman olamamıştır. Emeviler döneminde ki Arap-Hazar savaşlarında önemli bir yer işgal eden Bercik bir kağan değil tahtın veliahdlerinden birisidir. Özellikle 729 senesinde Araplara karşı harekete geçerek Arapların feth ettiği toprakları ele geçirmiş ve dönemin ünlü Arap komutanı Cerrah El Hakemi komutasında ki Emevi ordusunu Erdebil'de mağlup etmiştir. Bu büyük hezimet üzerine Emevi komutanlarından Mesleme bin Abdülmelik komutasında ki bir ordu Şam'dan harekete geçerek, kaybedilen toprakları geri almayı başarmış ve bu harekat esnasında da 730 senesinde Musul yakınlarında yapılan bir savaşta öldürülmüştür. Dolayısıyla bu ünlü Türk komutanı ve prensi Hazar Kağanlığı tahtına oturmadan dünyadan göçüp gitmiştir.

[nina]

Hazarlar hakkında ilk paylaşımım,bu konuda okuduğum kitabın kapağı ve içindeki resimler olsun.Daha sonra buradan ilginç bilgileri de aktaracağım:

[bayundur]

Nina ablacığım bende Hazarlarla ilgili bir eser okumaktayım ancak başka meşgaleler ve kitaplar yüzünden kitabı bir türlü bitiremedim. Benim okuduğum eserde bu tip resimler ve çizimler mevcut değil bu yüzden paylaşımın için sağolasın. Aslında Hazarlarla ilgili söylenecek çok şey var. Arap ve İbrani asıllı kaynaklarda Hazar Kağanlığının Yahudiliği resmi din olarak ilan etmesinde ortak bir tarih verilemiyor. İbrani asıllı kaynaklar genellikle 8. asır ik yarısını, Arap kaynakları ise 9. asrın başlarını veriyor. Ayrıca Hazar ülkesinde özellikle İbn Fadlan gibi Arap gezginlerin yaptıkları gezilerden çıkan sonuçlarda çarpıcı. Hazar Kağanlığını biri hakan diğeri melik olmak üzere çift başlı bir yönetimle yönetildiği, hakan'ın sembolik bir gücü olduğu, asıl ülkeyi yönetenin ancak protokol gereği hakan'dan sonra gelen melik olduğu bahislerde geçmekte. Ayrıca ülke nüfusuna bakıldığında sırasıyla İslam, Hristiyan, Pagan (Şamanizm) ve Musevilik dinlerinin mevcut olduğu, Yahudi nüfusun tahmin edilenden az olduğu ancak ülkede mutlak gücü elinde tuttuğu anlatılmakta. Hazarların tarih sahnesinden çekilişi ise tam bir muamma. Halen tarihçiler bu hususta net bir açıklamada bulunamıyor.

[erkut]

Aslında Yahudiliğin sadece anadan geçtiği zannedilir fakat bu yanlıştır, ilk başta Hz.Davut ve Hz.Süleymanın anneleri Yahudi değildir. Ayrıca bakınız konuyla ilgili bir araştırma;

Alıntı: Tevrat'ta Yahudiliği yaymakla ilgili açık emirler olmasa da, Yahudiler, MS II. Asra kadar dinlerini yayma faaliyetinde bulunmuşlardır. Hatta,Babil Sürgünü sırasında ve Makkabiler döneminde bile sistematik misyonerlik yapmışlardır. MS II. Asırdan itibaren dönmelerin problem olması dolayısıyla, mühtediliğe karşı olumsuz bakılmaya başlanmıştır. Rabbi Helbo, mühtedilerin Yahudiler için bir cüzzam kadar tehlikeli olduğunu ileri sürmüştür. Bu nedenle Rabbiler, mühtedilik hususunda katı sınırlamalar getirmişlerdir. Yahudiliğe ihtida etmek isteyen bir yabancının sıkı bir imtihandan geçirilmesini, samimi olup olmadığının belirlenmesini istemişlerdir. Babil Talmudu 'nun Yevamot bölümünde, Yahudiliğe geçmek isteyen bir yabancıya şu soruların sorulması telkin edilmiştir: Yabancının
Yahudi olma gerekçesi nedir? Yahudi olmak isterken Yahudiliğin durumunu, Yahudilerin baskı altında yaşadıklarını, sürgünden sürgüne gönderildiklerini gözönüne almış mıdır? Eğer yabancı, bunları bildiğini, bununla birlikte Yahudi olmak istediğini, Yahudiliğe geçmekle kaybedecek bir şeyinin bulunmadığını söylerse, o zaman o yabancının hemen Yahudiliğe kabul edilmesi emredilmiştir. Halakhaha göre bu durumdaki bir kimseden, ilk önce biraz kolay, biraz da zor ve külfetli kanunlardan bazılarını yerine getirmesi istenir. Mühtedi bu kanunları 'gördükten sonra vazgeçrnek isterse, vazgeçebilir. Gönülsüz mühtediyi dinde tutmanın bir yararı yoktur. İhtidaya getirilen bu sınırlamalar, ihtida olaylarını Yahudilikte nadir hale getirmiştir. Zamanla, Yahudilik kendi içine kapanmıştır. Bununla birlikte, her çağda, ufak tefek ihtidalar olmuştur. Bir Türk kavmi olan Hazarlardan bazılarının MS VIII. Asırda Yahudiliğe geçmesi buna örnektir.Çağdaş Rabbilerden Arthur Hertzberg, Yahudiliğin halen ihtidaya açık olduğunu belirtir. Ona göre mühtediler, aslında, Allah indinde değerlidirler. Onların bu değerli oluşu, Yahudi inancını kabul etmelerinden değil, Yahudi kaderine ortak olmayı kabul etmiş olmalanndandır. İyi insan, kendi dininde de kurtuluşa erebilir.

Dr.Baki Adam
http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/37/782/10060.pdf