Müsahip Kültürü (Özellikle Alevi Türkmenlerde)

[Teñrikut]

Müsahip Kültürü Türk milletinin öz kültüründe bulunan birçok sosyal tavırdan biridir.

Kültürün özü şudur:

İki yeni evli çift özellikle Cem törenlerinde ( Kültür şu anda Sadece Alevi TÜrkmenlerde yaşatılıyor) birbirine Müsahip ilan edilir. Bu iki yeni aile bundan sonra kötü günde birbirlerine karşı sorumludur. Eğer birine birşey olursa diğeri ona her türlü yardımı eder. Eğer biri kötü bir harekette bulunursa diğeri de bu hareketin utancını hatta cezasını çeker.
Müsahip ailelerin çocukları kardeş gibi kabul edilip birbirine nikah düşmez diye bilinir. Bu konuya özellikle dikkat edilir.


Adetin özünde Aleviler Peygamberimizin (SAV ) Hz. Ali (RA) kendine kardeş aile seçmesinden geldiğini iddia etmektedirler. Olayı Ensar ve Muhacirlerin Kardeş ilan edilmesinden geldiğini düşünürler.

Oysa Hz. Peygamberimiz Kızını Hz. Ali 'ye verdiği düşünülürse olayda bir farklılık hissedilir.

Olayın aslında Türk Kültür Araştırmacıları Orta Asyadan kalma özellikle konar göçer ailelerin yardımlaşma üslüplarından geldiğini söylemektedirler. Evliliğe izin verilmemesinin nedeni ise aileler arasında sorun yaratmasından çekinilmesidir.


Muhammet Çelik

[Oğuz Kağan]

Buna benzer bir özellikte Sünnilerde var. Hayırhah olmak

[Teñrikut]

ilk defa duydum ben.

[bayundur]

"Kimse Yok mu Derneği" adlı bir yardım kuruluşunun bir programı var. STV kanalında bir kaç kez gözüme çarpmıştı. İkbal hanımdı zannedersem sunucusu. Orada da yardıma muhtaç ailelere maddi durumu iyi olan ailelerden birini kardeş aile yapıyorlardı. Maddi durumu iyi olan aile kötü olan aileyi gözetiyor, civarda ki esnaf, iş adamı, bazı sivil toplum kuruluşları bu tip ailelere ekstradan destek veriyorlardı. Buna benzer uygulamaları günümüzde de görmek güzel. İnşallah toplumumuzun genelinde bu tip yardımlaşmalar artarak devam eder.

[Objektif]

Bir müsahip aileye sahip olarak konuşuyorum.Bunun ikbal hanımın yaptığıyla bir ilgisi yoktur.Tamamı ile bir gelenektir.Arkadaşımızın yazdıkları doğrudur.Sunnilerde bende hiç duymadım.

[bayundur]

Objektif demiş kiBir müsahip aileye sahip olarak konuşuyorum.Bunun ikbal hanımın yaptığıyla bir ilgisi yoktur.Tamamı ile bir gelenektir.Arkadaşımızın yazdıkları doğrudur.Sunnilerde bende hiç duymadım.

Ben yukarıda ki örneği bu da bir musahiplik örneğidir diye vermedim Objektif Bey. Müsahiplik kültürünü bende ilk kez bu forumda duydum ve orada ki hareketten yani böyle yoksul insanlara sahip çıkılması hareketi bana bahse konu programı hatırlattığı için bahsettim. Yoksa verdiğim örneği mesahiplik kültürü olarak ben de tanımlamıyorum. Bu arada Sünni olarak nitelenen insanlarda yoksula, garibe sahip çıkılmaz bu sadece Alevilere özgü bir gelenektir diye bir yargıya da varılmaması gerekir. Bırakın İslam dünyası içinden İslam dünyası dışında ki başka yapılaşmalarda da esaslı bir araştırılma yapılsa buna benzer örnekler görülebilir.

[Teñrikut]

Objektif demiş kiBir müsahip aileye sahip olarak konuşuyorum.Bunun ikbal hanımın yaptığıyla bir ilgisi yoktur.Tamamı ile bir gelenektir.Arkadaşımızın yazdıkları doğrudur.Sunnilerde bende hiç duymadım.

Acaba daha evvelki çağlarda Sunnilerde böyle bir kültür var mıydı?
Asıl olan islami bir uygulama mı? Yoksa eski bir görenek mi?

[Köktürk]

Musâhib olmakla fakir fukarâya yardım etmek arasında dağlar kadar fark var. Musâhibler birbirleriyle kardeş olurlar, ki benzeri Türk-Moğol toplumlarında "anda" adıyla karşımıza çıkar. Bu geleneğe göre iki kişi kardeş olmaya yemin ederler ve bundan sonra kardeş kabûl edilirler.

[Oğuz Kağan]

Musahib olmak veya musahib tutmak demek yol kardeşi olmak demektir. İyi huyluların kadını bacı, erkeği kardeş saymasıyla gerçekleşir. Erkek-erkek, kadın-erkek, kadın-kadın şeklinde musahib olunabilir. Bu iki kişinin öz kardeşten de öte birbirlerine bağlı olmaları ve yakın durmaları gerekir. Özellikle musahiblerden birinin zengin olmasına dikkat edilir. Bu sebeple paylaşımcılığın, yardımlaşmanın geliştirilmesi ve kibirin kırılması amaçlanmaktadır. Musahib olanlar öncelikle üç yıl birbirlerini sınar ve alıştırma sürecine girerler. Anlaşabileceklerine inanıyorlarsa bu yolda devam edilir.

Bu çiftler Musahib Kardeş olmak üzere önceden ikrar verip anlaşırlar, Cem törenine bir rehber dede öncülüğünde gelip Mürşid'in huzurunda dört kapı selamı verirler. Mürşid, bir daha düşünmeleri için süre tanır. Bir süreden sonra rehber dede, çiftleri yine Mürşid'in huzuruna getirir. Mürşid:

- Musahiblik zordur. Birbirinizi incitirseniz, bunun dermanı yoktur. Kendinizden emin misiniz?

der.

Çiftler:

- Allah, eyvallah!

derler.

Mürşid, üçüncü kez düşündürdükten sonra çiftleri huzura kabul eder.

Rehber dede önde, musahib olacak çiftler arkada boyunlarına ikrar bendi takılmış olarak divana doğru yürürken ''Selamunaleyküm ey şerait erenleri'' der bir adım atıp dururlar. Sonra bir adım atıp '' Selamun aleyküm ey marifet erenleri '' derler ve son olarak, '' Selamun aleyküm ey hakikat erenleri! '' diyerek dört kapı adına hazır canları selamlamış olurlar. Mürşid, der ki:

- Şeriat yasa, tarikat yol, marifet bilim, hakikat doğruluk dost kapısıdır. Bunları bildiniz mi?
Musahibler, ''özümüz darda, yüzümüz yerde, canımız kurban, tenimiz tercüman, Allah eyvallah pirim'' dedikten sonra, Mürşid şunları söyler:
- Ey irfan cemi'nde ki bacılar, babalar! Musahib olmak isteyen bu bacı ve babaların teni teneşirde, Nesimi gibi yüzülmekte, Fazlı gibi hançer boğazlarında!.. Bu canlar, döktükleri varsa dolduracaklar! Ağlatıkları varsa güldürecekler! Yolda-yatakta; suda-sulakta; alacakta-verecekte, incilmiş ve incitmiş canlar varsa söyleyin, dilli-başlısınız!..

Eğer davacı yoksa, cemaat şöyle der:

- Buyrukları tutarlarsa; büyüklerini sayarlarsa, küçüklerini severlerse; Muhammed-Ali yoluna doğru giderlerse Pirlerine, ustazlarına rahmet olsun!..
-Rahmet yoluna doğru rahmet olsun, diyen Mürşid, şu soruları sorar: Bütün mürşitlerden, pirlerden, rehberlerden, ocaklardan el tutacaksınız, Muhammed-Ali yoluna bağlanacaksınız. Bu yoldan dönmeyeceğinize, bu ikrara sadık kalacağınıza, musahib kavline uyacağınıza hazır bulunan cemaat, ay, gün, yer, gök tanık olsun mu? Tanık olsun mu?

Musahib kardeşler de üç kez ''Eyvallah'' demek suretiyle ikrar verip tanıklar huzurunda ''Musahib'' olurlar. Ve Mürşid onlara şu duayı okur:

-Bismişah! Allah, Allah!.. Bu canlar, erenlerimize yüz sürüp Oniki İmam Veli yoluna katılmayı murat edindiler. Muratları kabul ola! Gerçeklerin demine hüüü, mümine ya Ali!...

[bayundur]

(01-13-2010 06:15 PM)Oğuz Kağan demiş ki  Musahib olmak veya musahib tutmak demek yol kardeşi olmak demektir. İyi huyluların kadını bacı, erkeği kardeş saymasıyla gerçekleşir. Erkek-erkek, kadın-erkek, kadın-kadın şeklinde musahib olunabilir. Bu iki kişinin öz kardeşten de öte birbirlerine bağlı olmaları ve yakın durmaları gerekir. Özellikle musahiblerden birinin zengin olmasına dikkat edilir. Bu sebeple paylaşımcılığın, yardımlaşmanın geliştirilmesi ve kibirin kırılması amaçlanmaktadır. Musahib olanlar öncelikle üç yıl birbirlerini sınar ve alıştırma sürecine girerler. Anlaşabileceklerine inanıyorlarsa bu yolda devam edilir.

Bu çiftler Musahib Kardeş olmak üzere önceden ikrar verip anlaşırlar, Cem törenine bir rehber dede öncülüğünde gelip Mürşid'in huzurunda dört kapı selamı verirler. Mürşid, bir daha düşünmeleri için süre tanır. Bir süreden sonra rehber dede, çiftleri yine Mürşid'in huzuruna getirir. Mürşid:

- Musahiblik zordur. Birbirinizi incitirseniz, bunun dermanı yoktur. Kendinizden emin misiniz?

der.

Çiftler:

- Allah, eyvallah!

derler.

Mürşid, üçüncü kez düşündürdükten sonra çiftleri huzura kabul eder.

Rehber dede önde, musahib olacak çiftler arkada boyunlarına ikrar bendi takılmış olarak divana doğru yürürken ''Selamunaleyküm ey şerait erenleri'' der bir adım atıp dururlar. Sonra bir adım atıp '' Selamun aleyküm ey marifet erenleri '' derler ve son olarak, '' Selamun aleyküm ey hakikat erenleri! '' diyerek dört kapı adına hazır canları selamlamış olurlar. Mürşid, der ki:

- Şeriat yasa, tarikat yol, marifet bilim, hakikat doğruluk dost kapısıdır. Bunları bildiniz mi?
Musahibler, ''özümüz darda, yüzümüz yerde, canımız kurban, tenimiz tercüman, Allah eyvallah pirim'' dedikten sonra, Mürşid şunları söyler:
- Ey irfan cemi'nde ki bacılar, babalar! Musahib olmak isteyen bu bacı ve babaların teni teneşirde, Nesimi gibi yüzülmekte, Fazlı gibi hançer boğazlarında!.. Bu canlar, döktükleri varsa dolduracaklar! Ağlatıkları varsa güldürecekler! Yolda-yatakta; suda-sulakta; alacakta-verecekte, incilmiş ve incitmiş canlar varsa söyleyin, dilli-başlısınız!..

Eğer davacı yoksa, cemaat şöyle der:

- Buyrukları tutarlarsa; büyüklerini sayarlarsa, küçüklerini severlerse; Muhammed-Ali yoluna doğru giderlerse Pirlerine, ustazlarına rahmet olsun!..
-Rahmet yoluna doğru rahmet olsun, diyen Mürşid, şu soruları sorar: Bütün mürşitlerden, pirlerden, rehberlerden, ocaklardan el tutacaksınız, Muhammed-Ali yoluna bağlanacaksınız. Bu yoldan dönmeyeceğinize, bu ikrara sadık kalacağınıza, musahib kavline uyacağınıza hazır bulunan cemaat, ay, gün, yer, gök tanık olsun mu? Tanık olsun mu?

Musahib kardeşler de üç kez ''Eyvallah'' demek suretiyle ikrar verip tanıklar huzurunda ''Musahib'' olurlar. Ve Mürşid onlara şu duayı okur:

-Bismişah! Allah, Allah!.. Bu canlar, erenlerimize yüz sürüp Oniki İmam Veli yoluna katılmayı murat edindiler. Muratları kabul ola! Gerçeklerin demine hüüü, mümine ya Ali!...

Ayrıntılı bilgiler için teşekkürler Oğuz kardeş.