1529 Viyana Seferi Ve Kuşatma Kaldırılmasının Sebebi

[ANKA20]

1. VİYANA KUSATMASI
Mohaç'ta Macaristan ordusunu tamamen imha edip bölgeyi Osmanli Devleti sinirlari içine katan Kanunî Sultan Süleyman Han, savastan sonra Budapeste' ye gelip Macaristan'in yeni statüsünü tesbit etmisti. Buna göre Macaristan, Osmanli Devleti'ne bagli bir krallik olarak bilinen ve Mohaç muharebesine katilmayan Transilvanya (Erdel) voyvodasi Zapolya'ya verilecekti. Nitekim Kanunî Sultan Süleyman Han 16 Ekim 1526'da Macaristan tacini Zapolya'ya veren târihî fermanini imzaladi ve Budapeste'de Macaristan tahtina geçirdi. Kuzeydogu Macaristan'da Tokay sehrinde toplanan Macar diet (asiller) meclisi Zapolya'yi kral tanidi. Macar kralliginin Bohenya tacina bagli olan ve Osmanli ordularinin girmedigi Bohenya, Moravya, Slovakya ve Silezya gibi ülkeler ise, Mohaç'ta öldürülen Macar krali Layos'un karisi ve ispanyaAlmanya imparatoru CharlesOuint'in kardesi olan Avusturya arsidükü Ferdinand'da kaldi. Kanunî Sultan Süleyman istanbul'a döndükten sonra harekete geçen Ferdinand, Bratislava'da Osmanlilara karsi olan asillerden tesekkül ettirilmis bir diet meclisi toplayarak kendini Macaristan ve Bohenya krali îlân ettirdi. Agabeyi Ispanya Almanya imparatoru CharlesQuint' in de destegini alarak iyice güçlenen Ferdinand, Tokay meydan muharebesinde Zapolya'yi yenerek Budapeste'yi (Budin) almis ve Macaristan'in büyük bir kismini ele geçirmisti. Bunun üzerine Zapolay, Kanunî Sultan Süleyman Han'dan yardim istedi.

Kanunî Sultan Süleyman Han, Mohaç zaferi ve kiliç hakkiyla zaptettigi genis Macaristan ülkelerinin Alman asilli bir hükümdarin eline geçmesine müsâde edemezdi. Bu, Osmanli Devleti için vahim neticeler dogurabilirdi.

Kanunî Sultan Süleyman Han sefer hazirliklariyla mesgulken, Macaristan'dan fethedilen arazinin geri verilmesi karsiliginda baris yapmak istegiyle Ferdinand'in elçileri geldi. Fakat Almanlari, Budin ve Macaristan' dan çikarip atmak, Ferdinand'a gözdagi vermek, bulunabilirse, Alman ordusunu yakalayip yok etmek arzusunda olan Kanunî Sultan Süleyman Han, o zamanin âdetleri geregi elçileri tevkif ettirdi. Hazirliklarini tamamladiktan sonra serbest birakip savas için yola çiktigini söyleyip Ferdinad'a gönderdi..

10 Mayis 1529'da istanbul'dan hareket eden Süleyman Han, 20 Haziran'da Sofya'ya ve 18 Agustos'da Mohaç ovasina ulasti. Zapolya da 6000 Macar askeri ile orduya katildi ve burada Pâdisâh' in elini öpmekle sereflendi. Eylül' de Budin'i kusatan sultan Süleyman Han, teslim teklifinin reddedilmesi üzerine siddetli bir muhasara savasina basladi. 8 Eylül'de kale kapilarindan biri ele geçirilip umûmî hücum baslatilinca, ümit kalmadigini anlayan müdâfiler, hayatlarina dokunulmamak sartiyla kaleyi teslim ettiler. Kisa zamanda gösterilen bu muvaffakiyet karsisinda, Osmanli hâkimiyetine daha fazla karsi duramayacagini anlayan Bogdan voyvodasi besinci Petro Raves de ordugâha gelerek bir tâbiiyyet andlasmasi imzaladi. Elbasan sancakbeyi Hasan Bey'i Budin'de muhafiz birakan Kanunî, 12 Eylül' de Macar taht sehrinden ayrilip Viyana üzerine yürüdü. Bu arada Ferdinand'in adamlari tarafindan kaçirilmak üzereyken izvornik sancakbeyi Sultanzâde Bâli Bey' in ele geçirdigi meshur Macar taci, yeniçeri sekbanbasisi tarafindan Zapolya'ya giydirildi..

Kanunî Sultan Süleyman Han, 22 Eylül'de Almanya sinirini geçti. Ertesi gün Bâli Bey'in kardesi Semendire sancakbeyi Sultanzâde Mehmed Bey, Alman öncü kuvvetlerinin büyük bir kismini Viyana'nin on bes kilometre güneydogusundaki Bruck kasabasi yakinlarinda imha etti. Esir edilen Alman kuvvetleri komutani Christophe Von Zedlitz ve alti general Sultan'a gönderildi. 27 Eylül'de Viyana önlerine gelen ordu-yi hümâyûn, hiristiyanligin en büyük devleti olan Alman imparatorlugu'nun baskentini muhasaraya basladi..

Kanunî Sultan Süleyman Han, 120.000 kisilik bir orduyla Budin' den ayrilip Viyana üzerine yürüdügü haberi duyulunca, sâdece Almanya'da degil, bütün Avrupa' da müthis bir telas ve korku baslamis, Türklerin gelisi karsisinda, o sirada had safhada olan mezhep mücâdeleleri bile bir tarafa birakilarak, Viyana'ya yardim kampanyasi açilmis ve Avrupa'nin her yerinden muhtelif milletlere mensup yardim kuvveti akin akin gelmeye baslamis, hattâ muhâsaradan biraz evvel bu kuvvetlerin büyük bir kismi kaleye yerlesmisti. Osmanli ordusunun hasmetinden büyük bir korkuya kapilan Ferdinand, alelacele sehri terkederek kaçmis, yerine ihtiyar ve tecrübeli bir asker olan, Kont Nicolos Von Salm'i kale komutani olarak birakmisti. Müdâfaa hazirliklarina baslayan Kont Salm de, Türk ordusu gelmeden Viyana yakinlarindaki mahalleleri tamamen yakip yikmis, birinci istihkâm hattindan yirmi adim içerde ikinci bir istihkâm insâ etmis, Tuna sahillerine kaziklar diktirerek müdâfaa için gerekli tedbirleri almisti. Osmanli humbaracilarinin yakici te'sirlerinden korunmak için evlerin ahsap çatilarini yiktirmis, top güllelerinin te'sirini azaltmak için de, sokaklarin kaldirimlarini söktürmüstü. Ayrica iki ay yetecek kadar erzaki te'min edip, sehirdeki sivil halki disari çikarmisti.

Kanunî Sultan Süleyman Han, Viyana'ya gelirken hiç bir zaman kaleyi alma gayesini gütmemis, istedigi zaman bunu gerçeklestirebilecegini göstererek göz dagi vermek istemisti. Üstelik yeni fethedilmis olan Macaristan'da islâm idaresi tam yerlesmeden Viyana'nin da alinip askerin çok genis bir alana yayilmasi, stratejik bakimdan hatali olurdu. Kisin yaklasmasi kale çevresinin yogun yagmurlar sebebiyle bataklik hâline gelmis olduguna aldirmadan kaleyi kusatmisti..

Kaleyi muhasaraya baslayan Kanunî Sultan Süleyman Han, on yedi gün boyunca döverek, sehrin surlarini iyice tahrip etmisti. Bu sirada bir Osmanli güllesinin isâbetiyle kale komutani Kont Salm de öldürülmüstü. Çevreden aldigi istihbaratlar sonunda Viyana'ya yüzelli kilometre uzaktaki Linz'de Alman ordusunun da Osmanli ordusunun karsisina çikmayacagi anlasilinca, CharIesQuint'e verilen cezanin yeterli olduguna kanâat getiren Kanunî Sultan Süleyman Han, orduya muhasarayi kaldirma emrini verirken, çesitli beyler kumandasindaki akinci kuvvetlerini akina göndererek,Avusturya, Güney Almanya (Bavyera), Muravya, Bohenya. Slovakya, Silezya (simdiki Çekoslovakya) ve Slovesya gibi Alman Imparatorlugu'na bagli ülkeleri bastan basa çignetti. 16 Ekim'de Viyana önlerinden hareket eden ordu-yi hümâyûn, 25 Ekim'de Budin'e 16 Aralik'ta da istanbul'a döndü..









Yorumum:

Kuşatmanın kaldırılmasının tek sebebi Kanuninin şarlken ve ferdinandı adam yerine koyup karşısına çıkacaklarını düşündüğü için yavaş gitmesi bu nedenle 10 mayısta hareket eden osmanlı 3 eylülde budine gelir ve 7 eylülde budini alır ve 28 ekimde viyanayı kuşatmaya yetişir bir kaç hafta daha erken davrana bilseydi viyanayı alırdık zatan 16 günlük kuşatmada viyananın dayanma gücü %90 azalıyor..

Alman seferinde viyana kuşatılsaydı alınırdı..

[Baybars]

Yorumunuz ilgin. Yalnız üstteki yazı için kaynak belirtmeniz gerekiyor.

[ANKA20]

http://www.gbg.bonet.se/osmanli/savaslar/1.viyana.htm

buyrun kaynak..

[bayundur]

I. Viyana Kuşatması ile ilgili yazılan yazıyı okudum ve yazılanlara umumi olarak katılıyorum. Tarihimizde her ne kadar bu kuşatma başarısızlık gibi bir algıya yol açmışsa da mevcut ortamı göz önünde canlandırdığımız ve değerlendirdiğimiz zaman hiç te öyle olmadığını anlayabiliriz. Bahse konu sefer alıntıda da bahsedildiği gibi Macaristan'ın geri kazanılması gayesi ile tertip edilmiş Viyana'nın kuşatılış maksadı ise feth etmekten ziyade Avusturya (Kutsal Germen İmparatorluğu) Devleti karşısında staratajik bir hamle olarak hesaplanmıştır. Ayrıca bahse konu sefer kış mevsimine doğru tertip edildiğinden dolayı da böyle bir gaye ile hareket edilemeyeceğine kanaat getirebiliriz. Yoksa fetih maksatlı bir harekat daha uygun bir mevsimde tertip edilebilirdi. Zaten mevsim ve doğa şartlarının 1529 senesi içinde oldukça yağışlı ve soğuk geçmesinden ötürü kuşatma topları diyebileceğimiz daha ağır kütleye sahip topların ekserisi Belgrat'ta bırakılmış ve sefere bu şekilde devam edilmiştir. Nitekim Budin ve Macar mıntıkasının geri kazanımından sonra Avusturya Devleti başkentine tertip edilen kuşatma ile geri dönüş için zaman kazanılmış ve Osmanlı akıncılarının Avrupa içlerinde daha rahat hareket edebilmelerine ve Avusturya Devleti topraklarına yapılan baskın ve harekatlarla bu devletin ekonomisine oldukça zarar verilmiş ve sonraki yıllar içinde zaman kazanılmıştır. Kuşatmanın fetihle sonuçlanmamasında hava şartlarının giderek ağırlaşmasının, özellikle Viyana müdafii Nicolas Salem gibi deneyimli bir komutanın şehri çok iyi tahkim etmesinin ve daha önce de belirttiğim gibi bu tip kuşatmalar için kullanılan topların yetersiz sayıda olmaması başlıca amiller olarak göze çerpmaktadır.
Burada yazıda ki bir hususu da daha net anlaşılabilmesi için açmak istiyorum. Viyana müdafii Nicolas Salem kuşatma esnasında vefat etmemiştir ancak kuşatma sırasında vücuduna isabet eden bir taş parçası sonucu ağır bir yara almış ve bu yara neticesi kuşatma sonrası ileri ki aylarda (Mayıs 1530 civarı) vefat etmiştir.