Anadolu'da Alman mimarisi

[İttihatçı]

Cumhuriyetin ilânının ardından Almanya ile olan ilişkiler tekrar canlanmış ve savaş dönemi kadar olmamakla birlikte bir hayli ilerlemiştir.
Osmanlı modernizasyonunun adeta devamı niteliğinde bir Alman yardımı hemen her alanda (milli çıkarlar gözetilmek kaydıyla) sağlanmıştır.
Bu alanlardan birisi de mimari alanıdır. Anadolu merkezli bir ulus devlet projesini uygulamaya koyan Cumhuriyet hükümeti bu alanda Alman uzmanların yardımına başvurmuştur. Bu haliyle değişen ve gelişen Anadolu kentleri de sözkonusu yardımdan nasibini fazlasıyla almıştır.
Ankara'ya büyükelçilik binasını ilk inşaya başlayan ülke Almanya oldu.
Ankara Şehremaneti'nin imar plânı için açtığı yarışmayı Alman Prof. Herman Jansen kazandı. Belediye zaten daha evvel Berlin'de Prof. Hofman'a yapılan müracaatta Jansen'in adını öğrenmiş ve bu yönde bir tavsiyeyle karşılaşmıştı (Mayıs 1927). Jansen'in planı 1932'de tasdik edildi ve iki yıl sonra uygulamaya kondu. Bu zat aynı zamanda Ankara İmar Müdürlüğü'nde 1938 yılına değin danışman olarak görev yapmıştır.




Prof. Jansen Ankara'nın dışında İzmit (1937), Mersin-Gaziantep (1938), Ceyhan-Tarsusu (1939) ve Adana'nın (1940) imar plânlarını da hazırladı.
Prof. Egli Niğde'nin imar plânını (1937) hazırlarken onun hocası olan Prof. Clemens Holzmeister de başkentin ve diğer bazı şehirlerin kamu binalarına imza attı.
İstanbul'un büyük bölümünün kanalizasyon proje ve yapım işini ise Wayss und Freytag adlı Alman şirketi gerçekleştirdi.
Bu ve henüz bilmediğimiz onlarca çalışma genç Cumhuriyet mimarisine Almanların vurduğu damgayı daha net görmemizi sağlayacaktır.
Saygıyla...

Kaynak : Türk-Alman İlişkileri (1923-1939), Dr. Cemil KOÇAK