METE HAN'IN ÇİN İMPARATORİÇESİNE MEKTUBU

[mete_han36]

Ben artık yalnız ve ayakları üzerinde duramayan bir hükümdarım. Irmaklar ve göller arasında doğdum. Sığırlar ve atlar arasında geniş bozkırlarda büyüdüm. Sık sık Çin sınırına geldim. Şimdide Çin i ziyaret edip (şöyle bir) gezmek istiyorum. Siz, majesteleride (bir dul olarak) yalnız oturuyorsunuz. Bende tek başıma ayakları üzerinde duramayan (biri olarak) tamamıyle yalnız oturuyorum. Bizler, yani iki hükümdarlar için artık mutluluk kalmadı. Bizim için teselli ve zevk olabilecek bir şey de yok. Sizin neyiniz varsa (onu alarak) neyiniz yoksa (onu vererek) karşılıklı değişmek istiyorum.

Yazıcı Notu: Bu mektup, tehdit ve Çin i alma isteğidir. Çin i gezmek, Çin i işgal edip yağmalamak İmparatoriçe ile evlenmek de Çin i almayı sembolize eder. Yalnız, yaşlı ve yorgun ibaresi de "isteklerimi yerine getirirseniz harekete geçmem" anlamına gelmektedir. Mektubu alan imparatoriçe getiren elçiyi öldürmek, Mete ye savaş açmak istemişse de komutanlarının uyarısı ile haraç vermeye razı olarak Mete ye hediyeler göndermiştir. Evlenme teklifini de "Artık yaşlandım, sana eş olamam diye nazikçe reddetmiştir".

[ümit]

Başka bir mektubu da şöyle,içeriği ve tarzı da ilginç bu arada;

''METE HAN'IN ÇİN İMPARATORUNA MEKTUBU

Gök tarafından tahta çıkarılmış Büyük Hun İmparatoru Çin İmparatorlarının iyi olup olmadıklarını sorar. Daha önce majesteleri benimle barış ve dostluk üzerinde görüşürlerdi. Yazdığımız mektupta duyduklarınızı da bana bildirirdiniz. Böylece sizinle anlaşır ve mutlu olurdum.

Fakat sınırınızdaki memurlarınız benim Sağ Bilge Prensime hücum etmişler ve kötü davranmışlar. Sağ Bilge Prensim de benim iznimi almadan İ-Lu-Hu Nanchi ile diğer Hun komutanlarına sınırdaki Çin su boylarına karşı dostça olmayan hareketler yapmak için taktik kullanmalarına izin vermiş. Böylece iki hakan arasında anlaşmayı bozmuş ve aramızdaki kardeşçe ilişkileri kesmiştir. Siz majestelerinin içlerinde şikâyet bulunan mektupları bana iki kere geldiler. Ben de bir elçi ile yazılı bir cevap verdim. Fakat elçim dönmediği gibi herhangi bir Çin elçisi de bana gelmedi. Bundan dolayı Çin imparatoru bize dostça davranmadılar. Böylece komşu devletimiz bize bağlı kalmamış oluyordu. Antlaşmamız yalnızca küçük memur ve subaylar yüzünden bozulmuştu. Bunun için Sağ Bilge Prensimi cezalandırdım. Yüeçileri arayıp onlara taarruz etmesi için batıya gönderdim.

Tanrı'nın lütuf ve inayeti ile subay ve askerlerimin üstün yetenek ve erdemleri ile dayanıklı atlarımın üstün gücü ile Yüeçileri ezerek yendi.

Bundan sonra Lou-lan Wusun Hukai ile bunlardan başka onların yakınlarındaki yirmi altı devletin hepsi alındı ve düzene kavuşturuldu. Bunların hepsi artık Hun oldular. Yay çekebilen ve kullanabilen bütün kavimler bir tek aile halinde birleştiler.

Kuzeydeki ülkeler benim güçlü iradem altında kesinlikle kuruldu ve düzenlendi.

Ordumun silâhlarını artık çıkartıp rafa kaldırmak subay ve askerlerimi dinlendirip atlarımı besiye almak istiyorum.

Ayrıca eski hesap ve düşmanlıkları bir yana bırakmak böylece eski antlaşmalarımızı yenilemek sınırda yaşayan halkı huzur ve rahata kavuşturmak başlangıçta ilişkilerimiz nasıl idiyse yeniden kurmak istiyorum.

Küçükler büyümeleri için gerekli çevreyi elde edecekler; yaşlılar ve büyükler ise kendi yurtlarında sessiz ve rahat yaşayacaklardır. Nesillerden nesillere bütün Hunlar barış ve mutluluk içinde kalacaklardır.

Majestelerinin ne düşündükleri ve istedikleri hakkında bilgi elde edemedim.

Bunun için benim için saray vezirim Hsi-fu Ch'ien'i yazılı bir mektubu size sunması için gönderiyorum. Ayrıca size bir deve iki binek atı iki takım araba atı (sekiz attan oluşan) sunmak istiyorum.

Eğer majesteleri Hunların Çin savunma duvarlarına yaklaşmalarını istemiyorsa subayları ile orada yaşayan halkın duvarlardan biraz uzakta oturmaları için emir buyursunlar.
Elçim size gelince lütfen onu alıkoymayıp gönderiniz. Elçim altıncı ay ortasında Hsih-wang adlı yerde olacaktır.


Prof. Dr. Bahaeddin Ögel
Büyük Hun İmparatorluğu Tarihi
İstanbul 1980''