Arkadaşlar bildiğiniz gibi "Kültür" kelimesi ithal bir kelimedir. Avrupa da çoğu dilde bulunur ve avrupa menşeilidir. (Örneğin ingilizcede culture)
Peki bu kelimenin avrupadan gelmeden önce kullanılan bir eş anlamlısı Türkçede yok muydu?
Bu kelime yerine Ziya Gökalp "Hars" kelimesini önermiştir.
Türkçe için savaş veren samimi arkadaşlar ise "Özgen" diye bir kelime söylediler bana.
Peki sizce ne yapmalı. Bu kelimeyi artık kabul etmeli mi? Yoksa yerine neyi kullanmalıyız?
Hars da tıpkı kültür gibi "tarım", "tarla sürme" gibi anlamlara gelen ve daha sonra tıpkı Latince'deki karşılığının başına geldiği gibi bugünkü anlamına kavuşan bir sözcük (Muhtemelen eski Grek ve Latin eserlerinin Arapçaya çevrildiği dönemlerde bu anlam kaymasına uğramıştı). Bildiğim kadarı ile Gökalp'tan daha önce de dilimizde aynı anlamla kullanılmaktaydı.
Benzer bir mantıkla "ekin" sözcüğünü kültürün yerine önerenler var ama zorlamaya gerek yok bence. "Türkçeleşmiş Türkçe'dir."
Bence ne kadar savaşırsak savaşalım dünya bu hızla globalleşmeye devam ettiği sürece kaybedeceğiz.
Özgen veya Özgel alışılsa bence olabilir bir kelime.
Bu konuda samimi çalışmalar yapıp bazı kelimeleri tutturanlar da var.Mesela "bilgisayar" kelimesi İngilizce karşılığının yerine mükemmel bir şekilde koyulmuş ve tutmuştur.Ama genel olarak dilimiz kirleniyor.Bu konuda Baybars'a katılıyorum.Çabalar boşuna gidiyor.
Hars kelimesini Oktay Sinanoğlu hoca da daha önceleri dile getirmişti. Aslında bu tür dilimize yeni girmekte olan kelieleri kendi dilimize çevirmekte ne kadar erken davranırsak o derece başarılı oluruz. Ne yazık ki bu yönde ki çabalarımız genellikle geç müdahale söz konusu olduğundan dolayı başarısız.
Almanlar bu konuda bence bir numara.
En sevdiğim örnekde Fernseher kelimesidir. Bugün Türkçe karşılığı televizyon olan kelime Fern yani festival ile Seher yani izlemek kelimelerinden oluşmaktadır.
Kültür; Latince ekip biçmek anlamı olan ''cultura''dan alınmış. Türkçe'de başlangıçta ''hars'', daha sonra ''ekin'' sözcüğü kullanıldı, fakat tutmadılar. İran Türkleri kültür karşılığı olarak ''erdem'' sözcüğünü kullanıyorlar. Çok eski Türkçe bir sözcük olan, hatta Divan-ı Lügat-ı Türk'te bulunan ''erdem'' sözcüğü, kültürün günümüzde kavuştuğu anlama çok daha uygun. ''Erdem''in kültür karşılığı olarak Türkiye Türkçesinde de kullanılması özlenir. Fazilet, edep, terbiye, hüner anlamları içeren ''erdem''in karşılık olarak kullanılması ''kültür''ün anlamına ve alanına katkılarda bulunacaktır.
TÜRK OLMAK ZORDUR kitabından bir bölüm aktarayım dedim.
Ekin sözcüğü bildiğimiz ekin ile karışmasın diye kültür için bir de ekinç sözcüğünün önerilmişliği vardır.Ben kültürü kullanıyorum.
Ekinç bence biraz zorlama sözcük gibi. Özgen daha bir mantıklı..