e-tarih forum

Karadenize hiç gittiniz mi? Gitmeyenler için anlatmak gerekirse Karadeniz coğrafyasında evler birbirinden uzaktır. Evlerin yanlarında dört direk üzerinde bir oda olmak üzere özellikle tahta işçiliği olan yapılar vardır. Bu yapılara genelde Selender denir. Bazı yerlerde Nayla Ambar veya Pahsa da dendiği bilinir. Ama selender ismini neredeyse herkes bilir.

Yüksek tahtalar sayesinde haşarat ve kemirgen hayvanlar saklanmak istenen erzağa ulaşamazlar. TEmel mantığı bu olmakla beraber evi bütünleyen bir yapı gibidir.


Peki Selender ismi nerden geliyor?

SERENDİ / SERENDER KELİMESİ ÜZERİNE

Doç. Dr. Necati DEMİR

Son zamanlarda sıkça görülen iş yeri isimlerinden biri de serendi / serender'dir:

Serendi / serender, Orta ve Doğu Karadeniz Bölgesi’nde insan yiyeceklerinin kurutulması, depolanması ve çeşitli bakımlardan korunması için yapılan ahşap mimarlığın güzel bir örneğidir.

Seren, ser- fiiline fiilden isim yapan -en eki getirilerek türetilmiştir. direk/tirek, kelimesi de Türkçedir. Türkçe seren ve direği / tirdeği kelimeleri birleşmiş ve daha sonra ikinci kelimedeki ses olaylarıyla serende, serender, serenter, serentire, serentere, serendi, sereti, serentir biçimleri ortaya çıkmıştır. Bunlar içerisinde en fazla kullanılan ve sözlüklere kaydedilen biçimleri ise serendi ve serender'dir.


Muhammet Çelik






1.Resim: http://www.tdk.org
2.Resim beyazkedim.blogcu.com/gittim_gordum_geldim/
3.Resim Ali Şimşek
4 Resim http://www.turkoglu.k12.tr

Bu da Kastamonu Şenpazar'da görüntülenen bir serander (O yörede ambar deniyor). Doğu Karadeniz'in aksine Batı Karadeniz'de çok az ambar kalmış ve bunlardan birisini Engin Ket fotoğraflamış: http://galeri.netfotograf.com/fotograf.a..._id=271706

Bu da Kastamonu-Ankara yolunda turistik amaçlarla yapılan Doğa ve Kültür Köyü'nden bir fotoğraf. Fotoğrafı Kastamonu postası isimli gazetenin sitesinden aldım. Bu ambarın merdiveninin olması ise dikkât çekici.

Batı Karadeniz'de fındık üretiminin yapıldığı Akçakoca-Sakarya arasında da çokça ambar bulunuyordu.

Kastamonu'da özellikle ormanlık alanların içinde yer alan ufak çaplı yerleşim birimlerinde selander gibi kazıklar üzerine inşaa edilmiş yapılar mevcut. Ancak bu yapılar haşarat ve kemirgen hayvanlardan ziyade ayı gibi yırtıcı hayvanların saldırılarından korunmak için inşaa edilmiş.

Abi Kemirgenler içinde direklerin ucuna eklenen yuvarlak tekerlekler var. Yani kemirgenlerde buraya çıkamazlar.

Bizime köyde ki evimizin kapısında dedemin babasının yaptığı selender halen duruyor.

Aynı şeyin benzerini bizim oralarda Mısır koymak için yaparlar isminede seren derler, kemigenleri engellemeye gelince kesinlikle engelleyemez

Teñrikut demiş kiAbi Kemirgenler içinde direklerin ucuna eklenen yuvarlak tekerlekler var. Yani kemirgenlerde buraya çıkamazlar.

Bizime köyde ki evimizin kapısında dedemin babasının yaptığı selender halen duruyor.

Benzer bir şey denizcilikte de yüzyıllardır kullanılmakta. Bizim bahriyemizde senin bahsettiğin şeye farelik denilmekte. Farelik pratik bir yolla halatlara geçirilir. Böylece limanlardan halatlar vasıtasıyla gemi içlerine farelerin girmesi önlemiş olur. Farelik genellikle aliminyum gibi hafif ve paslanma ihtimali düşük materyallerden yuvarlak koni şeklinde (bu koninin yüksekliği azdır) yapılmaktadır. Halata bu koniyi geçirebilmek maksadıyla konini yaklaşık 5 veya 6'da birlik bir kısmının koniye girme çıkma özelliği bulunmakta. Çıkarılabilir kısım öncelikle koniden ayrıştırılır daha sonra ortası boşluk olan (halatı kalınlığına göre) koni halata geçirilir daha sonra çıkan parça koniye oturtulur ve ufak bir mekanizma ile sıkıştırılır. Askerliğini bahriyede yapmış olan arkadaşlar hatırlayacaklardır sanırım.